Kolwyntjies, koorfeeste en ander seëninge

“Do you do it for regular?” vra die Afrikaanse dame in Baker’s Bin toe sy sien ek koop cupcake cups op grootmaat.

“Yes, I have Laerskool kids…. Antwoord ek in ewe twyfelagtige Brits. Sien, ons Pretorianers se Engels is soos daai grappie – its like airtime and sometimes it just runs out! En tuis na 78 kolwyntjies vir die kerk se ATKV Applous mark, besef ek, ek verdien nogal die titel – “regular baker”, maar dis omdat tannie Rita se resep een van daardie flatervrye staatmakers is wat altyd komplimente uitlok en koekies laat vlieg van koektafels af.

Ek kry laasweek ‘n WhatsApp van ‘n vriendin uit Duitsland wat sê sy verlang na ons, terwyl sy ‘n baksel van ons gemeente se wenresep kolwyntjies in die oond het vir haar kind se kleuterskool somerfees. Op dieselfde dag plaas ‘n Poolse vriendin in Sydney foto’s van haar seuntjie se verjaarsdag kolwyntjies op Facebook. Vir die Duitse madam word dit omtower in meerminne en doer onder word dit met ‘n malvalekker opge”beam” tot Stormtroepe in Star Wars.

Met ‘n nederige en veelsydige kolwyntjie bewys ons liefde aan ‘n kind, vertroos ons ‘n sportman, samel daarmee geld in vir kinderhuiskinders, kweek bewustheid vir kanker, bou brûe en steek grense oor – letterlik kontinente.

Dis bitter moeilik om met ‘n mond vol sponskoek en vingers vol botterversiering – depressief, veroordelend of grimmig te wees. Vir ‘n salige oomblik is dit net jy en die sagtheid van ‘n smullekker kleintyd se bederf.

So sit ek en my jongste elk met ‘n kolwyntjie in die hand, by die Applous Streeksfees en ek is heeltemal meegevoer deur die mooi koormusiek. Daar is soveel onsekerheid oor ons land, pyn in ons gemeente, woede en frustrasie, slegte diagnoses en vrese wat ons laat rondrol in die nag. Te midde van dit alles voel ek ontsettend hoopvol oor ons jeug, trots op ons skole, verlief op my land en sy musiekskatte en bitterlik bly vir die voorreg om daar te kan wees saam met my kind. In daardie oomblik weet ek “all is well, with my soul.”

‘n Vrede wat alle verstand te bowe gaan en ‘n geluk wat selfs in swaarkry gevind kan word. Geseënd-wees, verduidelik Jaco Strydom, het meer te doen met wat in en deur jou gebeur as om en met jou. Gesondheid en voorspoed is dus nie tekens van ‘n geseënde lewe nie. Dis eers as jy jou gebrokenheid in Sy diens kan stel, dat jy vir ander tot seën kan wees. En dis eers as jy jou eie pyn kan verwerk en jouself vergewe, dat jy kan genees. Richard Rohr het gesê: “If you don’t transform your suffering, you’ll transmit it.”

Ek sê nie kolwyntjies en kore is die resep vir lewensgeluk nie, maar vind die dinge wat jou kinderlik opgewonde maak en jou hart vinniger laat klop en deel dit met ander. Jou waarheid maak ‘n ander vry en jou liefde verander die wêreld.
Ek deel graag tannie Rita Rademeyer se legendariese kolwyntjie resep “for regular joy”.

Kolwyntjies

1. 7 Eetlepels olie
1½ Koppies melk
Kook saam en laat afkoel

2. 5 Eiers
½ Teelepel sout
1½ Koppies suiker
Klits saam vir 10 minute

3. 2 Koppies meel
3 Teelepels bakpoeier

Roer 3 by 2 en dan 1 by 2.
Bak by 180 grade vir ongeveer 10 minute of tot droog
Vries heerlik.
Vir Sjokolade geur: verander 1. as volg – voeg 3 eetlepels kakao by en vervang melk met water.
Ek gooi ook altyd ‘n teelepel vanilla in.

Advertisements
Posted in Uncategorized | Tagged , , | 8 Comments

Ek ken ‘n ou ou liedjie

Dis Maandagoggend na die Sun Arena in Times Square in Pretoria geskud is deur die Capital Singers en musiek uit die jare waarin ek en Pieter kinders was.

Dis ontmoontlik om die klank, ligte, energie, nostalgie, passie en betowering vas te vang – daar is nie tegnologie beskikbaar wat al die neon, blinkertjies, oorbelle, ligte, haarsproei en massa vreugde visueel kan vasvang en weergee nie. Daar is ook nie klanktoerusting wat akkuraat kan getuig van die impak as ‘n 1000 stemme uit een mond sing en die grond onder jou vibreer as die skoonste klanke jou omsingel nie.

Nog minder is dit moontlik om die gebeurtenis met woorde te beskryf. ‘n Mens kan nie ‘n Rolls Royce in ‘n paar sinne agter in die plaaslike nuusblaadjie beskryf nie.  Jy kort ‘n literêre reus wat ‘n paar tale magtig is en ‘n greep het op vokaliteit, resonansie en sosiologie.  So die druk is groot, maar ek weet ek skiet ver te kort.  Daarom verlaat ek my op ‘n opsomming van alles wat mooi en lekker was die afgelope week:

Capital Singers Rewind to the 70’s and 80’s

  1. Die voorreg om musiek te kan sing wat ek al van kleins af ken. Pure heimweё om my pa se gunsteling “Kinders van die wind” te kan uitvoer.  Dan is daar “Net ‘n tikkie vryheid” en “Hoeka toeka” vir ma, Roxette vir my sus en Queen vir my manne. Sarie Marais vir my skoonpa en Karoonag vir almal in die buiteland. Soveel betekenis en herininnering in die lirieke en melodieë word oopgesluit. Die 80’s het wel eers in die 90’s in Lutzville aangekom, maar dis onuitwisbaar deel van gelukkige kinderjare!
  2. Die opwinding om saam met hierdie spesiale koor te kon groei vanuit sy babaskoene. Vanaf 120 in Universiteitsoord , 14 produksies later, tot waar ons nou ons tweede produksie in die massiewe arena doen.
  3. Die lekkerte om ‘n sendeling uit Namibië by ons te huisves. Daar is baie gesels en gelag.
  4. Die vreugde om die Capital Singers familie weer te sien.
  5. Die verrassing om die nuwe dekor en beligting te beleef. Die “mirror ball” was nie ‘n verrassing nie, maar die motorfiets en “vintage voertuie” wel! Al die neon ligte, strandballe en konfettiblasers laat ons soos rock-sterre voel.
  6. Die absolute toewyding, passie, vaardigheid, integriteit, humor en energie van Michael en Christo, ons dirigente en vervaardigers. Hulle kostuums was skokkend en baie vermaaklik en by gebrek aan taalvaardighede: “unapologetic, outrageous, glitzy and kitch – in the most delightful way!”
  7. Die grootsheid van Vicky Sampson se stem – wat ‘n legendariese vrou! Beslis ‘n baie groot oomblik om My African dream saam met haar te kon sing. Hoeveel meer deel van Afrika het ek al ooit gevoel?
  8. Ons eie Freddie Mercury – Joseph Clarke met sy robuuste stem en reuse teenwoordigheid – Wat ‘n bederf!  Nie net is hy wêreldklas nie, maar boonop nederig.  Daar is ‘n knop in ons kele as hy ons vra om “The show must go on” aan sy broer op te dra wat twee weke terug oorlede is.  David was self ‘n geliefde Amerikaanse musikant met meer as 2000 komposisies op sy kerfstok.
  9. Elvis Blue – wat ‘n storieverteller! Sy persoonlikheid is net so aangrypend en bekoorlik soos sy musiek.
  10. Erin Beck – hierdie 15-jarige was die grootste verrassing van die hele skouspel. Haar stem het die grootsheid van Barcelona verhef tot ‘n nuwe vlak van geluk en skoonheid wat ek nog nie geken het nie.  Ek het gehoor van mense wat hoendervleis tot op hulle maag gekry het! Eendag (wat binnekort is) as sy wêreldberoemd is, sal ons kan spog dat ons saam met haar gesing het terwyl sy nog op skool was!
  11. Janine Neethling – die pragtige, talentvolle towerkrag agter al ons magiese verwerkings. Wat ‘n onbeskryflike voorreg om haar musikale genialiteit te kon beleef.
  12. Ian Von Memerty se passie, humor en disco choreografie. Ons het heerlik “wasgoed gewas” en ons revueen sokkie dae herleef!
  13. Elke musikant in die orkes, elke produksiespanlid, die engele agter die skerms en die elfies in hulle Dancing Queen valle en reuse hare.
  14. Vriende wat kom luister en opgewonde raak saam met ons. Capital singers konserte het die beste gehore!  Dankie aan almal wat meelewend was en geduldig  na ons Facebook fotos en videos gekyk het.
  15. Vriende saam met wie ons meer doen as musiekmaak. Ons deel mekaar se lief en leed, lag saam oor ons seer voete, uitspattige oorbelle en belaglike, terterige grimering.  Ons skree van die lag as ons soos ‘n koei bulk tydens opwarming en Christo die koor vergelyk met die melk van ‘n dinosorus!  Ons sing saam “the spirit of the graveyard” en “getting dressed for some sex”, maar dit was Michael se skuld met sy storie as klein seuntjie.
  16. My byvoeglike naamwoorde raak op as ek dink aan die allermooiste musiek. Die speld-hoor-val oomblikke wat tegelyk melankolies en ontsettend hoopvol en helend is.  Die geweldige lewendige disco en rock partytjies.  Die pret om op jou gunsteling musiek te kan dans voor ‘n vol arena en spesiaal vir jou eie gesin wat net so opgewonde is oor die musiek soos ek.
  17. Die deftige tannie van 80 in die gehoor, met ‘n neon groen streep deur haar hare wat instem om by die veteraanmotortjie te poseer saam met my. So jonk van gees en mooi wil ek oud word!
  18. Die lekkerste cinnabons en gnocci wat manlief en seuns tuis uitgedink en uitgevoer het.
  19. Die heerlike laaste vonkelwyn ontbyt saam met ons gas.
  20. Die laaste vertoning waar ons onsself heerlik verloor in die glans, lawwigheid, betowering, baldadige oordaad en seëning wat net ikoniese musiek en ‘n massa (lees M@erse) koor kan bied.

5-8 September maak ons weer so saam met Coenie De Villiers en ander ikone – inskrywings is oop by www.capitalsingers.co.za. Kom wees deel van die binnepret of die toeskouers wat die  eindproduk geniet!

Posted in Uncategorized | Tagged , | 2 Comments

Van Huishulp tot Ikoon

Doktor Nothembi Mkhwebane – Koningin van Ndebele musiek

Bessie Keun – my vriendin verbonde aan ATKV Applous het my en Albert die onverwagse voorreg gebied om by ‘n ongelooflike kleurvolle kunstenaar uit ons eie geledere te gaan kuier.  Dr. Mkwebane  bly op die rand van Meyerspark – ‘n voorstad in die Ooste van Pretoria. Toe ons by die klein plasie in die stad inry, weet ons dadelik ons is in ‘n Ndebele koninkrykie.  Die eerste ding wat jy opmerk is die potblou huis met sy Ndebele patrone om die randjies en dan sien jy die gedenkmuur wat Minister Nathi Mthetwa laasjaar onthul het, vir haar bydrae tot die bevordering van Kuns en Kultuur.

Sy gee ‘n gilletjie van plesier terwyl sy ons al drie omhels en laggend verwelkom in haar huis  wat ook as ‘n kulturele museum dien.   My oudste seun herken haar dadelik as die onderwerp van een van sy Graad 5 Afrikaanse begripstoetse. Alhoewel ek goed voorberei het vir die onderhoud, tref die grootsheid van die persoon my nou eers en besef ek hoe belangrik haar storie is.

Ons vergaap ons aan die versameling kleurvolle memorabilia, tradisionele kuns, instrumente en Ndebele ontwerpe.  Daar is selfs ‘n geskenk van die president van Sjina uitgestal. Intussen skarrel sy heen en weer om ‘n hele partytjie vir ons reg te kry. Gasvry en kreatief bedien sy o.a springmielies in Ndebele kleure.  Alles in hierdie huis is bont! Daar is foto’s saam met al die presidente sedert Mandela, by wie se inhuldigings sy opgetree het.  Daar is selfs ‘n foto waar sy pryk in haar eredoktoraat se rooi toga by die Universiteit van KwaZulu-Natal.

Nothembi is plat op die aarde en passievol en Bessie – haar matriek juffrou – moet help om die stories uit haar te trek.  Sy is trots, maar spog nie sonder ‘n bietjie aanmoediging nie.  Haar storie begin ook nie glansryk nie.  Sy is op die ouderdom van vyf wees gelaat in die sorg van haar grootouers op ‘n plaas naby Carolina in Mpumalanga.  In die vyftigs was dogters ontmoedig om skool toe te gaan want jou enigste taak was om voor te berei vir jou rol as vrou en moeder. “Potslaan” (die oumense se woord vir vroue se inisiasieskool) en “Om te loop trou”, was jou hoogste ambisie.

Sy beskryf haar lewe daar as rustig en gelukkig.  Sy moes haar oupa se vee oppas en hulle familie was mal oor musiek. Haar ouma leer speel haar rietfluit en haar oom maak haar eerste bokskitaar.  Hulle familie vorm ‘n gewilde groep musikante wat by elke fees en troue optree.

Na haar grootouers se dood, moes sy noodgedwonge die plaaslewe verruil vir ‘n lewe as huishulp in Pretoria.  As die verlange huis toe te erg raak, wend sy haar tot musiek en koop uiteindelik haar eie eerste kitaar waarop sy net eers haarself in die kamer begelei. Op ‘n klawerbord begin sy komponeer en tree af en toe op saam met familie wat kom kuier.

Mettertyd kry sy weer ‘n groep op die been en terwyl sy radio luister, begin die droom in haar groei om ‘n plaat op te neem.  Maar hoe? Sy het geen idee nie, maar kry eenvoudig ‘n adres en ‘n telefoon nommer en gaan klop aan by ‘n ateljee.  Hulle besef dadelik haar musiek is uniek en het kwaliteit.

Sy is ongeletterd en trek net ‘n kruis vir ‘n handtekening waarmee sy al die opbrengste van haar eerste plaat wegteken.  Sy is nie iemand wat haar maklik laat onderkry nie en sy was net so trots om haar eie LP plaat te hê met liedjies wat voorheen nog net by kulturele byeenkomste gehoor kon word.  Sy vertel hoe lekker dit was om na haarself op Radio Zulu te luister .

Nothembi is toe reeds in haar 40’s, maar besef sy moet ‘n skoolopleiding kry, ter wille van haar loopbaan.  So maak sy kinders groot, woon aandskool by (ABET skool wat van  Laerskool Skuilkrans se fasiliteite in die aande gebruik maak), komponeer, tree op en neem nog 7 albums op.  Sy neem haar twee kinders oral saam met haar as sy optree in London, China, VSA, Australië, Oostenryk, Frankryk, Portugal en Duitsland.  So word sy ‘n kulturele ambassadeur vir Suid-Afrika en die toekennings rol in. In New York word sy vereer vir die beste Ndebele lied.  Sy verhef Ndebele kuns tot ‘n vlak wat dit op die wêreldverhoog plaas.

Deesdae is sy op die Presidentstoekenning komitee, waarvan sy self ook aan die ontvangkant was. Nothembi ontvang ‘n Silwer Orde van Ikhamanga wat toegeken word vir uitnemendheid in die velde van kuns, kultuur, literatuur, musiek, joernalistiek en sport. Hierdie “strelitzia” is al ontvang deur mense soos Gary Player, Natalie Du Toit, André P Brink en Morné Du Plessis.

Dr Mkwebane het ook ‘n organisasie gestig wat Ndebele taal en kultuur (spesifiek musiek en kuns) bevorder  deur middel van oudisies, opnames, opleiding en kulturele uitruiling. Dit lyk egter nie of die wêreld se glans en roem haar hart verander het nie.  Haar kinders is haar trots.  Haar seun het ook saam begin optree en reeds 2 albums opgeneem. Haar kleinkinders sit en kleur in terwyl hulle beroemde ouma haar laaste paar matriekvakke se klasse bywoon.

Sy dra steeds die plaas in haar hart en sy vertroetel haar 20 bokke en paar skape op haar kleinhoewe soos sy as klein dogtertjie gedoen het.  Sy is ook mal oor tuinmaak, kos kook en sy kook die lekkerste konfyt. Sy het van kleins af geleer ‘n mens het nie aardse rykdom nodig om gelukkig en tevrede te leef nie.

Moenie jou drome uitkontrakteur nie

Nothembi se boodskap aan jong mense is om die ou waardes van respek en dissipline toe te pas om sukses te bereik.  Mense kom en gaan oor jou pad, maar jy moenie nie jou drome op hulle bou nie.  Jy kan nie jou drome aan ander toevertrou en hoop hulle gaan dit vir jou realiseer nie. Enkeles loop ‘n entjie van jou pad saam met jou.  Hulle help jou vir ‘n rukkie en vergeet van jou, sommige misbruik jou vir eie gewin.  Jy moet net aanhou om jou eie ding te doen en nie stilstaan by die mense wat jou in die steek laat nie. Sy glo as jy ‘n talent het en weet waarheen jy oppad is, dit nie saak maak watter moeilikhede op jou pad kom nie.

Ek ry weg met die gevoel dat ‘n ikoon my pas bedien het met tee, ‘n stuk van haar menswees en lewenswysheid.  Sy is werklik ‘n inspirerende Suid Afrikaner en ‘n vrou om op trots te wees. Haar gravita herinner my aan al drie tipes mense in William Shakespear se bekende aanhaling:

Some are born great, some achieve greatness, and some have greatness thrust upon them.

Posted in Uncategorized | Tagged , , | 1 Comment

Peonies, Psalms en plattelandse liefde

Dit is wat ek sal onthou van die week waarin ons begrafnis gehou het.

So daar staan ek Maandagmôre in Pick & Pay met my lysie en skedules. En dan kom die oproep wat jou heeltemal verlore laat tussen rakke en mense en skielik is alles waarvoor ek jaag totaal onbelangrik en nutteloos.

“My ma is nou net dood” hoor ek tussen die trane deur. “Hoe bedoel jy?”, vra ek soos ‘n kleintjie sonder begrip of woordeskat. My man ken nog nie die details nie, maar ek hoor hy weet glad nie wat om volgende te doen nie. Van iewers af skop “Autopilot” in en ek hoor myself kalm instruksies gee om dadelik Harrismith toe te vertrek. Twee ure later sit ons op die snelweg, kompleet met kos, kerkklere, kinders se stokperdjies en alles wat ons die week sal benodig. Wel, amper alles, want ons het toe nog nie geweet die dorp sit sonder krag en water nie…

Die week raak ‘n oorlewingskamp en ons steier onder die hartseer en chaos wat noodwendig volg op die skielike heengaan van ‘n anker. Die persoon wat al die drade bymekaargehou het, kan ons nie nou help nie.

Almal wat van ‘n dorpie af kom, ken die toneel wat hom afspeel. Liefdevolle mense dra kos aan en kom soek troos en betuig medelye terwyl die kinders skarrel om alles vir die verassing en roudiens te reël. Die kleinkinders en jarelange vriende se emosies en behoeftes moet versigtig en met groot deernis hanteer word en tussendeur moet ons die stroom roubeklaers versorg met aangeryde boorgatwater, kragopwekker en ‘n gasstofie.

Almal se liefde en gebede dra ons tot by die dag waar niemand wil wees nie. Ons kies Ps. 16 en musiek wat vir haar en ons kosbaar is en ons vier die lewe van iemand wat so baie mense as hulle ma beskryf. Die mooiste peonies, rose en ‘n krismisroos uit haar tuin herinner my aan skoonma se liefde vir mooi blomme en tuine. Dankie Retha vir alles en Ina vir jou getuienis. Machiel Roets is die orrelis en Margie Koster sing ook uit haar hart.  Ek dink Ma sou al die musiek baie geniet het. My eie man se huldeblyk aan sy ma is die enkel mooiste en hartseerste ding wat ek nog gehoor het.

Familie en vriende van ver en naby kom druk ons styf vas en huil saam met ons. Nuwe bande word gevorm en oues word verinnig. Dit word ‘n week van heling en nuwe begin. Ons is so dankbaar vir ds. Ulrich se ondersteuning en toewyding. As kerkpersoneellid voel dit vreemd om aan die ontvangkant te wees, maar ek besef opnuut die gewig en waarde daarvan.

My skoonma het dikwels gesê ek is die volgende Irma Joubert, maar ek het nooit gedink ek sou die outeur van haar begrafnisblaadjie moet wees nie. Hoe groet ‘n mens die persoon aan wie jy soveel verskuldig is? Die ma aan wie ek my ongelooflike lewensmaat en kosbare kinders te danke het? Sonder haar toewyding en menswees sou ek nie die huwelik of gesin kon hê waaruit ek soveel geluk put nie.

My skoonma was haar lewe lank ‘n suster, matrone en versorger met ‘n hart so groot soos haar geliefde Vrystaat vlaktes. Vir fieterjasies en aanstellerigheid het sy geen tyd gehad nie. Sy was ‘n storieverteller van formaat en steeds woedend vir die Engelse oor die Boere-oorlog. Die beeld van die kaalvoetvrou was vir haar baie persoonlik. Sy was ‘n vurige Cheetah- en lojale Laurika aanhanger. By haar kon ek Afrikaanse literatuur ontdek en leer oor gasvryheid en geskiedenis. Sy was sentimenteel en melankolies en het haar lewe onbeskaamd geleef op haar terme. Sy was toegewyd aan haar geloofsreis en opreg selfs in haar twyfel. Die wete dat al haar vrae nou voor Sy Troon beantwoord kan word, maak my byna jaloers.

Nou is dit my beurt om dieselfde waardes in haar kleinkinders se karakters in te bou en haar te eer deur haar seun lief te hê met my hele hart. Dit sal die klipstapeltjie wees wat ek vir hierdie vrou kan oprig. Ons word al hoe meer soos ons ouers soos wat ons ouer word, maar dis eers as hulle sterf dat ons grootmense word.

Ek kry die volgende aanhaling in haar telefoonboekie:

“Those we love don’t go away
They walk beside us every day
Unseen, unheard, but always near
Still loved, still missed
And forever dear”

Begrafnisbrief

Die dood is ‘n verlies en los ons verward. Die persoon op wie ons staatmaak is skielik van ons afgesny en ons dryf sonder ‘n anker. Dankie Here dat ons ook weet die ganse Skepping is in U hand en ook ons eggenoot, ma en ouma se lewe was ‘n geskenk aan ons. Ons treur daarom soos gelowiges met die seker wete dat sy nou in U beskerming rus.

Ps. 16 “’n pragtige deel is vir my afgemeet, ja wat ek ontvang het is vir my mooi.”

Posted in Uncategorized | Tagged , , , | 5 Comments

Sofie – Pretoria se vetkoek koningin

Ek was al so gelukkig om op ‘n partytjie te kon wees waar Sofie die gaste trakteer het met haar vetkoeke.

Doodgewoon, handgemaak, eerlik en wonderlik. Ek het al gehoor hoe buitelanders rondtas na woorde as hulle hierdie tradisionele Suid-Afrikaanse lekkerny wil beskryf. ‘n Australiër het dit herdoop tot “savoury donuts”. Ek weet nie eens of ‘n mens Sofie s’n  vetkoeke mag noem nie, want dis soos niks wat jy nog ooit geproe het nie.  Elkeen is ‘n klein partytjie.  Jy byt deur ‘n delikate bros korsie en dan smelt ‘n veerligte kussinkie in jou mond.  Ek het my verwonder hoe deftige gaste sonder skaamte gaan vir 2de en 3de vetkoeke terwyl die gesmelte botter en stroop oor hulle kenne loop.  En Sofie staan met ‘n breë glimlag – geduldig die hele aand en bak alles vars, sodat almal die louwarm lekkerny kan geniet.

Vanjaar het Sofie die voorreg gehad om meer as 800 vetkoeke te gaan bak by die glansryke Pendoring Toekennings by die Universiteit van Johannesburg.  Ek het by haar gaan kuier om seker te maak ek vertel haar storie reg, want wonderlike vroue soos hierdie se stories moet neergepen word.

Sy vertel hoe sy as Ndebele-dogtertjie op die plaas Stofberg naby Belfast moes help mielies maal en leer boerbrode bak vir die werkers op die groente lande.  Hulle was ver van die winkels en daar was baie honger mans in die Skosana-familie.  Sy was nog baie klein toe sy geleer het om gis te maak van aartappels of hlama (bier) wat uit mielies gemaak  word. Sy vertel van die bakoond wat soos ‘n klein huisie was waarin jy gebukkend kon staan om die panne vol deeg te los.  Die openinkie is dan toegemaak met nat mieliesakke en geseël met beesmis.  Geen termometers of wekkers – net op gevoel word daar gebak.

Sy verklap haar vetkoek geheime sonder huiwering. Die deeg moenie te styf wees nie en hy moet goed geknie word. As daar geslag is op die plaas is die bees- en varkvet uitgekook en met olie gemeng, sodat die vetkoek nie olierig is nie. Vandag kan jy dit gereed koop en met kookolie meng.   Dan moet dit stadig gebraai word.

Sofie werk al 32 jaar vir Bessie en Andre Keun.  Sy het Bessie se kinders help grootmaak en Bessie het hare help grootmaak.  Sy het dikwels die kinders gedreig dat sy nie vir hulle gaan vetkoek bak voor hulle kamers nie aan die kant is nie.  Die Keuns was by haar kinders se inisiasieseremonies en betrokke by hulle opvoeding en lewens.  Vandag is Sofie ‘n ouma met vier kinders van haar eie en 9 kleinkinders.  Haar man is 3 jaar terug oorlede, maar sy is nog vol energie en lewenslus.  Op ‘n dag woon Bessie haar dogter se partytjie by in KwaNdebele en sien hoe Sofie vir ‘n groot klomp gaste vetkoek bak.  Sy vra haar toe om dieselfde by haar eie verjaarsdag te doen.  Gaste van heinde en verre is gaande oor haar vetkoek en Sofie kry oornag ster-status  as onthaler.

Bessie organiseer die ATKV Applous-koorwedstryde en daarvoor kry Sofie haar eerste groot korporatiewe kontrak as deel van Skuilkrans NG gemeente se fondsinsameling.  Daarna volg ‘n Vodacom -funksie en deur Bessie se seun Eben, wat vanjaar die Pendorings-organiseerder is, kry sy die eer om by die gesogte funksie te bak.  Die tema die jaar was   #SpeakSouthAfrican en talle minderheidsgroepe se tale is gevier.  Sy kon toe vir haar ‘n spannetjie van 3 familielede bymekaar kry wat die gaste ontvang het en met hul aankoms trakteer het met ‘n vetkoek in haar kleurvolle tradisionele Ndebele-drag.

Sy vertel hoe die Keuns haar met alles ondersteun en gehelp het en hoe senuagtig sy was om die enorme projek te bestuur.  Dertig kilogram meel is gebruik en alles moes betyds geknie en gerys word.  Net baie jare se ondervinding kon van dit ‘n sukses maak.

“Dit was vir my baie wonderlik”, lag sy tevrede.  Haar gasvryheid en diensbaarheid straal uit haar uit as sy vertel hoe mense haar vetkoek geniet.  Sy kon ook ‘n lekker bedraggie verdien, maar haar behoeftes is eenvoudig.  Sy is baie bly oor haar eie sakgeldjie wat sy met die vetkoeke verdien het, want sy wil vir haar tuin ‘n randjiesnyer koop.  Sy is ‘n ywerige tuinier en hou haar eie grasperk in stand.

Ek ry weg met ‘n trots in my binneste.  Trots om ‘n Suid-Afrikaner te wees wat kan skouers skuur met sterk vroue soos sy en Bessie wat mekaar opbou en versorg vanuit hulle verskillende kulturele agtergronde.  Nog nooit in ons land se geskiedenis was dit belangriker om mekaar te dien, vereer en versorg en geniet nie.

Foto:

Sofie se assistent – krediet aan: I Was Shot in Joburg in opdrag van Eben Keun Breinstorm Brand Architects .

Sofie – Krediet aan Pendoring Advertising Awards– Pendoring0218/AletPretorius

Sofie besig om te bak – Pieter Lombard

#PendoringAwards, #BreinstormBrandArchitects, #ATKVApplous, Skuilkrans NG Gemeente,#Pendoring2018, #Speaksouthafrican@media24,  @kykNETtv,  @Mzansimagic @Majozi

Posted in Uncategorized | Tagged , , , , , , , , | 1 Comment

Trap in jou leed

Op een of ander stadium in byna elke mens se lewe kom daar ‘n tyd wanneer jy deur trauma moet gaan.

Jy kry ‘n oproep, ‘n toetsuitslag of ‘n kort sms wat jou hele lewe uit sy baan gooi.  Jy is jonk, jy is besig, of jy is oud en sonder hulp.  Byna altyd is jy totaal onvoorbereid en onbevoeg.  Geen skoolvak, loopbaan- of leierskap kursus leer vaardighede vir die dag dat jy moet klaarkom sonder die mense of goeters wat van jou jy maak nie. Die sielkunde definieer trauma as ‘n gebeurtenis wat al jou gewone oorlewingsmeganismes uit plek skop.

Deur trauma gebeur baie fisiologiese prosesse.  Die oerbrein neem oor en skei chemiese stowwe soos adrenalien af wat mens help om te veg of vlug.  Dis hoe wonderlik God ons ontwerp het – met ‘n oorlewingsdrang en ‘n praktiese sin vir die terugkeer na normaliteit.  Die donker kant van iets soos adrenalien is dan ook dat dit klein bietjie skade aanrig in die manier hoe jou brein alles liaseer. Moontlik ook om jou liggaam teen alles te beskerm, sukkel jy nog lank om alles te onthou of sekere herinneringe wil nie weggaan nie.  Daarvoor het ‘n mens trauma berading nodig en ‘n tyd van genesing. ‘n Behoorlike routydperk is ook nie net ‘n ou kerk tradisie nie – dis ‘n noodsaaklike geestelike beginsel. Trauma is nie iets wat jy kan mistrap nie, jy moet deur dit kom.

Dan skielik as jy deur die trauma geleef het, moet jy weer aanhou leef.  Die alledaagse lewe dwing byna dat mense se emosies en ervarings misken word. Die perkoleerder waarin hulle dit dikwels gooi laat trek dit net al hoe intenser. Party mense bou ‘n altaar vir hul smart en aanbid elke dag by hierdie heiligdom.  Ander gebruik dit as ‘n kierie waarop hulle leun as die realiteit ondraaglik raak.  Minstens almal ken iemand wat hulle trauma soos ‘n plantjie versorg en laat groei soos ‘n rankplant om hulle sodat hulle veilig daarbinne kan wegkruip vir die wêreld en sy oordele.

Maar dan is daar die mense wat my fassineer. Hulle stapel hulle trauma op as trappe direk na God toe.  Hulle pyn word die platform wat hulle na ongekende hoogtes lanseer.  Hulle lewe vry en vreesloos.  Daar is geen tyd vir selfverwyt, jaloesie of bekommernisse nie.  Hulle het leuses soos “bad choices make good stories” en “geloof maak die sagste kussing”. Hulle lewens is lofoffers vol dankbaarheid en hul swaarkry definieer hulle nie. Is hulle breine anders bedraad?  Is hulle geneties geprogrameer vir geluk?  Is dit ‘n keuse of God, of al bogenoemde? Al wat ek weet is, dis die mense aan wie ek my tyd wil afstaan. Na wie se stories ek moet soek en wie se voorbeeld ek wil navolg.

My terminale kankervriendin getuig dat hulle droogvoets deur die Rooi-See loop. My kinders se eertydse graad R juffrou getuig van hoop en lewensvreugde te midde van haar beroerte en kankerbehandeling. Twee vriendinne wat hul pa’s verloor het getuig van begrafnisse vol dankbaarheid ten spyte van die intense verlies.  Hulle trap nie modder in hul leed nie maar dans ligvoets deur na die (Bitterbessie) dagbreek en – son.

Posted in Uncategorized | Tagged , , , , , | Leave a comment

Die wonder van die mensdom

Wanneer jou 11 jarige daarop aandring: “Mamma, oor hiérdie uitstappie móét jy ‘n storie skryf!”- spring jy sonder omhaal weg.

Een van die redes vir die ontstaan van my blog was immers om iets vir my seuns te skep vir wanneer hulle groot is.  Daarom dokumenteer ek graag die heerlike avonture wat ons saam aanpak.

Ek het die “Wieg van die mensdom”- uitstappie al lank in my agterkop, maar ek wou wag tot albei groot genoeg is en minstens een op skool daarvan leer.  Verlede week som ons die eksamenwerk op en hier spring “Mrs. Ples” uit – en ek weet dadelik dis tyd!

Nou kyk, van rondkruip in grotte is ek nou nie ‘n groot aanhanger nie, maar ter wille van die manne sit ek opgewonde my mynkeps op en vergaap my  aan al die rotsformasies en ondergrondse argitektuur.  Ons het ‘n wonderlike gids wat inligting met baie humor verpak en ons mooi oppas deur al die gevaarlike tonnels, trappe en deurgange heen.  En nee, verseker die gids ons: “ons stam nie van ape af nie”.  Die skeppingsverhaal is baie meer kompleks as wat ons gedink het.

Die storie van ‘n navorser-duiker –  Peter wat gesterf het 5 ure voor die soekgeselskap hom na 3 weke gevind het, was vir ons aangrypend. Iewers teen ‘n rots in die ondergrondse meer het hy nog geskryf hy is lief vir sy ma en sy vrou met wie hy 3 maande tevore getrou het.

Ook die byna-mens fondse van Little Foot en Ples (wat hulle nou vermoed ‘n seun was), was baie interessant.  Die Sterkfontein grotte is die plek met die langste aaneenlopende paleontologiese projek in die wereld en ‘n geraamde 40% van die wêreld se fossiele is hier gevind. In een middag is ons deur twee van graad 5 se leervakke!  Die eindeksamen volgende week gaan oor grondsoorte, rotsformasies, sedimentgesteentes, fossiele en hominide in die Wieg van die mens.

Ons volgende stop is die besoekersentrum by Maropeng.  Ons was hoegenaamd nie voorbereid vir wat hier op ons gewag het nie!  ‘n Wêreld-klas fasiliteit met die interessantste museum waarin ek nog was! Ons het stowwerige fossiele verwag, maar hier word jy op reis geneem deur die hele ontstaan van die aarde; van die skepping tot by die mens en sy moderne uitdagings en ontdekkings.  Die pragtige ondergrondse wêreld wat geskep is, kommandeer al jou sintuie op.  Die kinders kon met alles speel, oerdiere bel en presies sien hoe navorsers werk. Dis ‘n onreg om dit mooi uitstallings te noem, want dis multimedia installasies en elkeen is ‘n meerdoelige kunswerk.

Die gids lei ons niksvermoedende gesin met ‘n paadjie na ‘n deurgang waar ‘n bootjie vir ons wag.  Ons word sonder enige waarskuwing ingelaai en vaar op ‘n ondergrondse rivier deur al die elemente van die natuur.  Water, wind, sneeu, ys, donderweer, vuur, duisternis en lig.  Wat ‘n onverwagse, heerlike belewenis!

Ek stap weg, diep onder die indruk van die kreatiwiteit van die mens en die manier hoe ons uitdrukking gee aan ons kreatiwiteit. Ons het die ongelooflike vermoë om te oorleef en as sosiale wesens in verhoudings met mekaar te leef.  Dis ons kapasiteit vir liefde wat ons onderskei van ander spesies.  Ek is opnuut oortuig dat een van ons grootste take is om die gedeelde menslikheid in alle mense te soek.  Die goed waar ons dieselfde is te vind – eerder as om op al die verskille te fokus, want ons is almal deel van een menslike ras – die kroon van Sy skepping.

Ek is verder ook trots op hierdie wêreld-erfenis terrein van ons land wat baie internasionale navorsers en toeriste lok.  Elke personeellid is so vriendelik en hulpvaardig en die hele sentrum was‘n eersteklas ervaring wat ons nooit sal vergeet nie.

Posted in Uncategorized | Tagged , , | 5 Comments