Bore, balans en ballonne

Dis die week voor die leeus se verjaarsdag.  Ouma en my oudste is albei trots om onder dié sterreteken gebore te kon wees, slegs ‘n dag uit mekaar.

Dit het ‘n jaarlikse instelling geword om dit saam te vier as hulle hier kom kuier.  Hierdie jaar bly hulle vir die eerste keer in ons nuwe woonstel en oupa werk baie hard om kaste vir die slaapkamer te bou en ‘n kombuis te installeer. 

In die voorafgaande weke is spyskaarte beplan, aankope gedoen en alles moontlik bedink om die werk en feestelikhede so gemaklik en gesellig as moontlik te maak, maar die lewe neem sy verloop. Die eerste probleem kom by ‘n ontydige tandkwessie wat nog spruit uit my chemo behandeling.  Die probleem eskaleer in ‘n volskaalse oorlog en gyselaarsdrama wat uitspeel in die vorm van ‘n drie-uur-lange wortelkanaal by ‘n endodontis.  Ek vermoed haar verskeidenheid van vyle en bore sal my talentvolle houtwerk-pa diep beïndruk.  My buitengewone lang tandwortel strek blykbaar tot in my nek.  Ek oorleef die adrenalien teenreaksie en die uitmergelende marteling met ‘n pynvolle kapitale knou.

Dit was ook nie die eerste knou nie.  Daar was ook die ongelukkige voorvalletjie tussen my kar se agterstewe en die van ‘n ander ma by die skool.  Een stamp, baie ure se lyding…

En dan was daar die ander boor waarvan ons familie nog lank sal praat!

“WAAR’S DIE STOPKRAAN!?’ weergalm dit deur die hele erf, terwyl ek niksvermoedend besig is met die kinders se huiswerk en aandete voorbereidings.  Vir die eerste keer in sy 68 jaar het oupa blykbaar die waterpyp in die nuwe kombuis bo-op die motorhuis raakgeboor – of soos hy later verduidelik – baie, baie amper mis geboor! 

Teen die tyd dat ons besef wat gebeur en waar die stopkraan is, het die woonstel oorstroom en die splinternuwe kombuiskaste dryf in liters en liters munisipale water.  Rugseer en bleek geskrik sit ons later en besef dankbaar dat oupa nie homself doodgeskok het nie!

Teen Vrydagaand sit ons vredig om ‘n braaivleisvuurtjie.  Die muur oopgekap, pyp gelas, kaste klaar, versekerings eis op die kar se herstel afgehandel en my mond kan al ‘n klein bietjie oopgaan – genoeg om roomys te kan slurp. Daar volg ook ‘n baie spesiale fliek – Lion King vir die verjaarsdag leeus.

Ek hoor toevallig die week Japan se oudste naam was die simbool Wa.  Dit beteken harmonie, balans en vrede en vorm die sosiologiese vesels van hulle kultuur, soos wat Ubuntu ons morele kode is.  Omdat hulle glo dat God in alles is, word die strewe na ewewig verhef tot ‘n geestelike beginsel.  Dink maar aan die manier hoe hulle ‘n stukkende porselein pot sal regmaak met goud inlegsels om dit te vernuwe tot ‘n kosbare nuwe kunswerk.  Stukkende goed word nie net weggegooi nie en die poging tot ewewig en herstel is ‘n lewenswyse.

Ons is voorwaar deur diep water, gekasty en geboor deur die lewe, maar nou gaan ons die balans herstel.  Ter wille van ewewig en vrede in ons lywe gaan ons ekstra baie koek, ballonne en borrels geniet die naweek! Ons is so dankbaar vir 12 jaar saam met ons yslike lang en mooi seun en ons vier die lewe van my kosbare ma en dank die Here vir gesonde, lewenslustige en hulpvaardige ouers saam met wie ons kan partytjie hou.

Ek het dus 4 belangrike lesse herontdek die week:

    Kyk altyd in al jou tru-spieeltjies;

    Kry goeie versekering en medies;

    Maak seker waar die stopkraan is;

    Weet dat God alles kom nuut en heel maak.  Hy herstel families en verhoudings, stukkende harte en gebroke geloof.  Heling lei tot nuwe groei en onbeskryflike skoonheid en innerlike vrede. 

Advertisements
Posted in Uncategorized | Tagged , , , | 1 Comment

Om tot verhaal te kom

Die afgelope ruk was daar seer goeters wat gebeur het in my kringe.  Daar was persoonlike en professionele verlies, onsekerheid, vrees en ‘n stortvloed van gevoelens wat my binneruim onstuimig geskommel en kasty het.

Na ‘n groot stuk trauma lyk dit soos ‘n slagveld in ‘n mens se gemoed. Jou soldaatjies wat gewoonlik netjies in ‘n ry is, is plat geskiet, party bloei, ander is mank, histeries aan die rondhardloop, of verslae en verlam.  In ‘n situasie waar trauma in groepverband gebeur het is daar ‘n kollektiewe en persoonlike pad van skok, verlies, woede, depressie, aanvaarding, hoop, groei en getuig.  Vir party mense gebeur dit gou, sonder veel moeite.  Ander mense moet herhaaldelik deur al bogenoemde gaan – soms deur meer as een gelyktydig.  Voeg daarby werksdruk, ouerskap en doodgewone lewensuitdagings – en die proses raak eenvoudig te veeleisend en dikwels kies mense om dit eers op die ys te sit, heeltemal te ignoreer en te hoop vir die beste.

Daar is ongelukkig nie kortpaaie nie.  Die proses vra tyd, toewyding en begrip vir jouself en bowenal mekaar. Trauma ontwrig en maak veranderings waaroor jy geen beheer het nie, maar genesing bring die beheer terug en die keuses is joune.  Genesing is nie ‘n skielike wonderwerk nie, maar ‘n duisend klein goedjies wat jy moet doen – dis nie vir lui mense nie!

Ek kan net getuig oor wat in my eie lewe werk – en dit is om tot verhaal te kom.  Dis seker vir my een van die mooiste uitdrukkings in Afrikaans. Ek verstaan die waarde van verhale. Midde in die storm het jy nie genoeg taal, begrip, wysheid of feite om wat jy beleef in woorde te kan omsit nie.  Daar is emosies betrokke en moontlike implikasies op jou gesondheid, jou loopbaan, miskien jou huwelik, finansies, selfs regsimplikasies of kinders en ander rolspelers wat geïmpakteer word deur jou reaksie op trauma.

En dan, as die stof letterlik gaan lê, en die lewe sy verloop neem, kom daar ‘n punt waar jy meer as net die opskrif van jou storie kan uiter, maar die verhaal vertel met die begrip wat net kom deur jou tru-spieëltjie. Dan kan jy mense vertrou met jou seer, sonder dat jy uitmekaar val en sonder dat jy emosieloos verwyderd is daarvan.  Hierdie tipe verhale is die soort wat oor die eeue heen meer outoriteit gedra het as enige preek, meer genesing gebring het as enige pil.

My manier van ‘tot verhaal kom’ was nog altyd deur baie en dikwels te praat oor goed, maar praat is nie genoeg nie.  Ek het nou besef dis ook nodig om te luister.

Luister na mekaar, na God, na jou “inner voice” soos Buzz Lightyear in die die nuwe Toy Story geleer het. 

Luister met ‘n oop hart en kop na alle kante van ‘n saak.  Luister sonder om te beoordeel of beplan.  Hoor wat iemand se realiteit en waarheid is.  Eers dan kan jy regtig self tot die volledige verhaal kom.

As jy met deernis kan luister, kan jy die verhaal vorm wat uiteindelik jou getuienis is en hoop, genesing en groei bring. Daar is geen beter tyd as die winter, om tyd te maak vir jou binneste en jou groep nie. Ek wil jou uitdaag om ‘n geduldige oor te wees vir iemand wat nog sy grepies werklikhede moet rangskik tot dit sy verhaal word.  En werk aan jou verhaal tot die punt waar jy dit kan oordra of neerpen sodat dit versoening, vergifnis, vrede en liefde kan voortbring.

Posted in Uncategorized | Tagged , , , , | 4 Comments

Kolwyntjies, koorfeeste en ander seëninge

“Do you do it for regular?” vra die Afrikaanse dame in Baker’s Bin toe sy sien ek koop cupcake cups op grootmaat.

“Yes, I have Laerskool kids…. Antwoord ek in ewe twyfelagtige Brits. Sien, ons Pretorianers se Engels is soos daai grappie – its like airtime and sometimes it just runs out! En tuis na 78 kolwyntjies vir die kerk se ATKV Applous mark, besef ek, ek verdien nogal die titel – “regular baker”, maar dis omdat tannie Rita se resep een van daardie flatervrye staatmakers is wat altyd komplimente uitlok en koekies laat vlieg van koektafels af.

Ek kry laasweek ‘n WhatsApp van ‘n vriendin uit Duitsland wat sê sy verlang na ons, terwyl sy ‘n baksel van ons gemeente se wenresep kolwyntjies in die oond het vir haar kind se kleuterskool somerfees. Op dieselfde dag plaas ‘n Poolse vriendin in Sydney foto’s van haar seuntjie se verjaarsdag kolwyntjies op Facebook. Vir die Duitse madam word dit omtower in meerminne en doer onder word dit met ‘n malvalekker opge”beam” tot Stormtroepe in Star Wars.

Met ‘n nederige en veelsydige kolwyntjie bewys ons liefde aan ‘n kind, vertroos ons ‘n sportman, samel daarmee geld in vir kinderhuiskinders, kweek bewustheid vir kanker, bou brûe en steek grense oor – letterlik kontinente.

Dis bitter moeilik om met ‘n mond vol sponskoek en vingers vol botterversiering – depressief, veroordelend of grimmig te wees. Vir ‘n salige oomblik is dit net jy en die sagtheid van ‘n smullekker kleintyd se bederf.

So sit ek en my jongste elk met ‘n kolwyntjie in die hand, by die Applous Streeksfees en ek is heeltemal meegevoer deur die mooi koormusiek. Daar is soveel onsekerheid oor ons land, pyn in ons gemeente, woede en frustrasie, slegte diagnoses en vrese wat ons laat rondrol in die nag. Te midde van dit alles voel ek ontsettend hoopvol oor ons jeug, trots op ons skole, verlief op my land en sy musiekskatte en bitterlik bly vir die voorreg om daar te kan wees saam met my kind. In daardie oomblik weet ek “all is well, with my soul.”

‘n Vrede wat alle verstand te bowe gaan en ‘n geluk wat selfs in swaarkry gevind kan word. Geseënd-wees, verduidelik Jaco Strydom, het meer te doen met wat in en deur jou gebeur as om en met jou. Gesondheid en voorspoed is dus nie tekens van ‘n geseënde lewe nie. Dis eers as jy jou gebrokenheid in Sy diens kan stel, dat jy vir ander tot seën kan wees. En dis eers as jy jou eie pyn kan verwerk en jouself vergewe, dat jy kan genees. Richard Rohr het gesê: “If you don’t transform your suffering, you’ll transmit it.”

Ek sê nie kolwyntjies en kore is die resep vir lewensgeluk nie, maar vind die dinge wat jou kinderlik opgewonde maak en jou hart vinniger laat klop en deel dit met ander. Jou waarheid maak ‘n ander vry en jou liefde verander die wêreld.
Ek deel graag tannie Rita Rademeyer se legendariese kolwyntjie resep “for regular joy”.

Kolwyntjies

1. 7 Eetlepels olie
1½ Koppies melk
Kook saam en laat afkoel

2. 5 Eiers
½ Teelepel sout
1½ Koppies suiker
Klits saam vir 10 minute

3. 2 Koppies meel
3 Teelepels bakpoeier

Roer 3 by 2 en dan 1 by 2.
Bak by 180 grade vir ongeveer 10 minute of tot droog
Vries heerlik.
Vir Sjokolade geur: verander 1. as volg – voeg 3 eetlepels kakao by en vervang melk met water.
Ek gooi ook altyd ‘n teelepel vanilla in.

Posted in Uncategorized | Tagged , , | 8 Comments

Ek ken ‘n ou ou liedjie

Dis Maandagoggend na die Sun Arena in Times Square in Pretoria geskud is deur die Capital Singers en musiek uit die jare waarin ek en Pieter kinders was.

Dis ontmoontlik om die klank, ligte, energie, nostalgie, passie en betowering vas te vang – daar is nie tegnologie beskikbaar wat al die neon, blinkertjies, oorbelle, ligte, haarsproei en massa vreugde visueel kan vasvang en weergee nie. Daar is ook nie klanktoerusting wat akkuraat kan getuig van die impak as ‘n 1000 stemme uit een mond sing en die grond onder jou vibreer as die skoonste klanke jou omsingel nie.

Nog minder is dit moontlik om die gebeurtenis met woorde te beskryf. ‘n Mens kan nie ‘n Rolls Royce in ‘n paar sinne agter in die plaaslike nuusblaadjie beskryf nie.  Jy kort ‘n literêre reus wat ‘n paar tale magtig is en ‘n greep het op vokaliteit, resonansie en sosiologie.  So die druk is groot, maar ek weet ek skiet ver te kort.  Daarom verlaat ek my op ‘n opsomming van alles wat mooi en lekker was die afgelope week:

Capital Singers Rewind to the 70’s and 80’s

  1. Die voorreg om musiek te kan sing wat ek al van kleins af ken. Pure heimweё om my pa se gunsteling “Kinders van die wind” te kan uitvoer.  Dan is daar “Net ‘n tikkie vryheid” en “Hoeka toeka” vir ma, Roxette vir my sus en Queen vir my manne. Sarie Marais vir my skoonpa en Karoonag vir almal in die buiteland. Soveel betekenis en herininnering in die lirieke en melodieë word oopgesluit. Die 80’s het wel eers in die 90’s in Lutzville aangekom, maar dis onuitwisbaar deel van gelukkige kinderjare!
  2. Die opwinding om saam met hierdie spesiale koor te kon groei vanuit sy babaskoene. Vanaf 120 in Universiteitsoord , 14 produksies later, tot waar ons nou ons tweede produksie in die massiewe arena doen.
  3. Die lekkerte om ‘n sendeling uit Namibië by ons te huisves. Daar is baie gesels en gelag.
  4. Die vreugde om die Capital Singers familie weer te sien.
  5. Die verrassing om die nuwe dekor en beligting te beleef. Die “mirror ball” was nie ‘n verrassing nie, maar die motorfiets en “vintage voertuie” wel! Al die neon ligte, strandballe en konfettiblasers laat ons soos rock-sterre voel.
  6. Die absolute toewyding, passie, vaardigheid, integriteit, humor en energie van Michael en Christo, ons dirigente en vervaardigers. Hulle kostuums was skokkend en baie vermaaklik en by gebrek aan taalvaardighede: “unapologetic, outrageous, glitzy and kitch – in the most delightful way!”
  7. Die grootsheid van Vicky Sampson se stem – wat ‘n legendariese vrou! Beslis ‘n baie groot oomblik om My African dream saam met haar te kon sing. Hoeveel meer deel van Afrika het ek al ooit gevoel?
  8. Ons eie Freddie Mercury – Joseph Clarke met sy robuuste stem en reuse teenwoordigheid – Wat ‘n bederf!  Nie net is hy wêreldklas nie, maar boonop nederig.  Daar is ‘n knop in ons kele as hy ons vra om “The show must go on” aan sy broer op te dra wat twee weke terug oorlede is.  David was self ‘n geliefde Amerikaanse musikant met meer as 2000 komposisies op sy kerfstok.
  9. Elvis Blue – wat ‘n storieverteller! Sy persoonlikheid is net so aangrypend en bekoorlik soos sy musiek.
  10. Erin Beck – hierdie 15-jarige was die grootste verrassing van die hele skouspel. Haar stem het die grootsheid van Barcelona verhef tot ‘n nuwe vlak van geluk en skoonheid wat ek nog nie geken het nie.  Ek het gehoor van mense wat hoendervleis tot op hulle maag gekry het! Eendag (wat binnekort is) as sy wêreldberoemd is, sal ons kan spog dat ons saam met haar gesing het terwyl sy nog op skool was!
  11. Janine Neethling – die pragtige, talentvolle towerkrag agter al ons magiese verwerkings. Wat ‘n onbeskryflike voorreg om haar musikale genialiteit te kon beleef.
  12. Ian Von Memerty se passie, humor en disco choreografie. Ons het heerlik “wasgoed gewas” en ons revueen sokkie dae herleef!
  13. Elke musikant in die orkes, elke produksiespanlid, die engele agter die skerms en die elfies in hulle Dancing Queen valle en reuse hare.
  14. Vriende wat kom luister en opgewonde raak saam met ons. Capital singers konserte het die beste gehore!  Dankie aan almal wat meelewend was en geduldig  na ons Facebook fotos en videos gekyk het.
  15. Vriende saam met wie ons meer doen as musiekmaak. Ons deel mekaar se lief en leed, lag saam oor ons seer voete, uitspattige oorbelle en belaglike, terterige grimering.  Ons skree van die lag as ons soos ‘n koei bulk tydens opwarming en Christo die koor vergelyk met die melk van ‘n dinosorus!  Ons sing saam “the spirit of the graveyard” en “getting dressed for some sex”, maar dit was Michael se skuld met sy storie as klein seuntjie.
  16. My byvoeglike naamwoorde raak op as ek dink aan die allermooiste musiek. Die speld-hoor-val oomblikke wat tegelyk melankolies en ontsettend hoopvol en helend is.  Die geweldige lewendige disco en rock partytjies.  Die pret om op jou gunsteling musiek te kan dans voor ‘n vol arena en spesiaal vir jou eie gesin wat net so opgewonde is oor die musiek soos ek.
  17. Die deftige tannie van 80 in die gehoor, met ‘n neon groen streep deur haar hare wat instem om by die veteraanmotortjie te poseer saam met my. So jonk van gees en mooi wil ek oud word!
  18. Die lekkerste cinnabons en gnocci wat manlief en seuns tuis uitgedink en uitgevoer het.
  19. Die heerlike laaste vonkelwyn ontbyt saam met ons gas.
  20. Die laaste vertoning waar ons onsself heerlik verloor in die glans, lawwigheid, betowering, baldadige oordaad en seëning wat net ikoniese musiek en ‘n massa (lees M@erse) koor kan bied.

5-8 September maak ons weer so saam met Coenie De Villiers en ander ikone – inskrywings is oop by www.capitalsingers.co.za. Kom wees deel van die binnepret of die toeskouers wat die  eindproduk geniet!

Posted in Uncategorized | Tagged , | 2 Comments

Van Huishulp tot Ikoon

Doktor Nothembi Mkhwebane – Koningin van Ndebele musiek

Bessie Keun – my vriendin verbonde aan ATKV Applous het my en Albert die onverwagse voorreg gebied om by ‘n ongelooflike kleurvolle kunstenaar uit ons eie geledere te gaan kuier.  Dr. Mkwebane  bly op die rand van Meyerspark – ‘n voorstad in die Ooste van Pretoria. Toe ons by die klein plasie in die stad inry, weet ons dadelik ons is in ‘n Ndebele koninkrykie.  Die eerste ding wat jy opmerk is die potblou huis met sy Ndebele patrone om die randjies en dan sien jy die gedenkmuur wat Minister Nathi Mthetwa laasjaar onthul het, vir haar bydrae tot die bevordering van Kuns en Kultuur.

Sy gee ‘n gilletjie van plesier terwyl sy ons al drie omhels en laggend verwelkom in haar huis  wat ook as ‘n kulturele museum dien.   My oudste seun herken haar dadelik as die onderwerp van een van sy Graad 5 Afrikaanse begripstoetse. Alhoewel ek goed voorberei het vir die onderhoud, tref die grootsheid van die persoon my nou eers en besef ek hoe belangrik haar storie is.

Ons vergaap ons aan die versameling kleurvolle memorabilia, tradisionele kuns, instrumente en Ndebele ontwerpe.  Daar is selfs ‘n geskenk van die president van Sjina uitgestal. Intussen skarrel sy heen en weer om ‘n hele partytjie vir ons reg te kry. Gasvry en kreatief bedien sy o.a springmielies in Ndebele kleure.  Alles in hierdie huis is bont! Daar is foto’s saam met al die presidente sedert Mandela, by wie se inhuldigings sy opgetree het.  Daar is selfs ‘n foto waar sy pryk in haar eredoktoraat se rooi toga by die Universiteit van KwaZulu-Natal.

Nothembi is plat op die aarde en passievol en Bessie – haar matriek juffrou – moet help om die stories uit haar te trek.  Sy is trots, maar spog nie sonder ‘n bietjie aanmoediging nie.  Haar storie begin ook nie glansryk nie.  Sy is op die ouderdom van vyf wees gelaat in die sorg van haar grootouers op ‘n plaas naby Carolina in Mpumalanga.  In die vyftigs was dogters ontmoedig om skool toe te gaan want jou enigste taak was om voor te berei vir jou rol as vrou en moeder. “Potslaan” (die oumense se woord vir vroue se inisiasieskool) en “Om te loop trou”, was jou hoogste ambisie.

Sy beskryf haar lewe daar as rustig en gelukkig.  Sy moes haar oupa se vee oppas en hulle familie was mal oor musiek. Haar ouma leer speel haar rietfluit en haar oom maak haar eerste bokskitaar.  Hulle familie vorm ‘n gewilde groep musikante wat by elke fees en troue optree.

Na haar grootouers se dood, moes sy noodgedwonge die plaaslewe verruil vir ‘n lewe as huishulp in Pretoria.  As die verlange huis toe te erg raak, wend sy haar tot musiek en koop uiteindelik haar eie eerste kitaar waarop sy net eers haarself in die kamer begelei. Op ‘n klawerbord begin sy komponeer en tree af en toe op saam met familie wat kom kuier.

Mettertyd kry sy weer ‘n groep op die been en terwyl sy radio luister, begin die droom in haar groei om ‘n plaat op te neem.  Maar hoe? Sy het geen idee nie, maar kry eenvoudig ‘n adres en ‘n telefoon nommer en gaan klop aan by ‘n ateljee.  Hulle besef dadelik haar musiek is uniek en het kwaliteit.

Sy is ongeletterd en trek net ‘n kruis vir ‘n handtekening waarmee sy al die opbrengste van haar eerste plaat wegteken.  Sy is nie iemand wat haar maklik laat onderkry nie en sy was net so trots om haar eie LP plaat te hê met liedjies wat voorheen nog net by kulturele byeenkomste gehoor kon word.  Sy vertel hoe lekker dit was om na haarself op Radio Zulu te luister .

Nothembi is toe reeds in haar 40’s, maar besef sy moet ‘n skoolopleiding kry, ter wille van haar loopbaan.  So maak sy kinders groot, woon aandskool by (ABET skool wat van  Laerskool Skuilkrans se fasiliteite in die aande gebruik maak), komponeer, tree op en neem nog 7 albums op.  Sy neem haar twee kinders oral saam met haar as sy optree in London, China, VSA, Australië, Oostenryk, Frankryk, Portugal en Duitsland.  So word sy ‘n kulturele ambassadeur vir Suid-Afrika en die toekennings rol in. In New York word sy vereer vir die beste Ndebele lied.  Sy verhef Ndebele kuns tot ‘n vlak wat dit op die wêreldverhoog plaas.

Deesdae is sy op die Presidentstoekenning komitee, waarvan sy self ook aan die ontvangkant was. Nothembi ontvang ‘n Silwer Orde van Ikhamanga wat toegeken word vir uitnemendheid in die velde van kuns, kultuur, literatuur, musiek, joernalistiek en sport. Hierdie “strelitzia” is al ontvang deur mense soos Gary Player, Natalie Du Toit, André P Brink en Morné Du Plessis.

Dr Mkwebane het ook ‘n organisasie gestig wat Ndebele taal en kultuur (spesifiek musiek en kuns) bevorder  deur middel van oudisies, opnames, opleiding en kulturele uitruiling. Dit lyk egter nie of die wêreld se glans en roem haar hart verander het nie.  Haar kinders is haar trots.  Haar seun het ook saam begin optree en reeds 2 albums opgeneem. Haar kleinkinders sit en kleur in terwyl hulle beroemde ouma haar laaste paar matriekvakke se klasse bywoon.

Sy dra steeds die plaas in haar hart en sy vertroetel haar 20 bokke en paar skape op haar kleinhoewe soos sy as klein dogtertjie gedoen het.  Sy is ook mal oor tuinmaak, kos kook en sy kook die lekkerste konfyt. Sy het van kleins af geleer ‘n mens het nie aardse rykdom nodig om gelukkig en tevrede te leef nie.

Moenie jou drome uitkontrakteur nie

Nothembi se boodskap aan jong mense is om die ou waardes van respek en dissipline toe te pas om sukses te bereik.  Mense kom en gaan oor jou pad, maar jy moenie nie jou drome op hulle bou nie.  Jy kan nie jou drome aan ander toevertrou en hoop hulle gaan dit vir jou realiseer nie. Enkeles loop ‘n entjie van jou pad saam met jou.  Hulle help jou vir ‘n rukkie en vergeet van jou, sommige misbruik jou vir eie gewin.  Jy moet net aanhou om jou eie ding te doen en nie stilstaan by die mense wat jou in die steek laat nie. Sy glo as jy ‘n talent het en weet waarheen jy oppad is, dit nie saak maak watter moeilikhede op jou pad kom nie.

Ek ry weg met die gevoel dat ‘n ikoon my pas bedien het met tee, ‘n stuk van haar menswees en lewenswysheid.  Sy is werklik ‘n inspirerende Suid Afrikaner en ‘n vrou om op trots te wees. Haar gravita herinner my aan al drie tipes mense in William Shakespear se bekende aanhaling:

Some are born great, some achieve greatness, and some have greatness thrust upon them.

Posted in Uncategorized | Tagged , , | 1 Comment

Peonies, Psalms en plattelandse liefde

Dit is wat ek sal onthou van die week waarin ons begrafnis gehou het.

So daar staan ek Maandagmôre in Pick & Pay met my lysie en skedules. En dan kom die oproep wat jou heeltemal verlore laat tussen rakke en mense en skielik is alles waarvoor ek jaag totaal onbelangrik en nutteloos.

“My ma is nou net dood” hoor ek tussen die trane deur. “Hoe bedoel jy?”, vra ek soos ‘n kleintjie sonder begrip of woordeskat. My man ken nog nie die details nie, maar ek hoor hy weet glad nie wat om volgende te doen nie. Van iewers af skop “Autopilot” in en ek hoor myself kalm instruksies gee om dadelik Harrismith toe te vertrek. Twee ure later sit ons op die snelweg, kompleet met kos, kerkklere, kinders se stokperdjies en alles wat ons die week sal benodig. Wel, amper alles, want ons het toe nog nie geweet die dorp sit sonder krag en water nie…

Die week raak ‘n oorlewingskamp en ons steier onder die hartseer en chaos wat noodwendig volg op die skielike heengaan van ‘n anker. Die persoon wat al die drade bymekaargehou het, kan ons nie nou help nie.

Almal wat van ‘n dorpie af kom, ken die toneel wat hom afspeel. Liefdevolle mense dra kos aan en kom soek troos en betuig medelye terwyl die kinders skarrel om alles vir die verassing en roudiens te reël. Die kleinkinders en jarelange vriende se emosies en behoeftes moet versigtig en met groot deernis hanteer word en tussendeur moet ons die stroom roubeklaers versorg met aangeryde boorgatwater, kragopwekker en ‘n gasstofie.

Almal se liefde en gebede dra ons tot by die dag waar niemand wil wees nie. Ons kies Ps. 16 en musiek wat vir haar en ons kosbaar is en ons vier die lewe van iemand wat so baie mense as hulle ma beskryf. Die mooiste peonies, rose en ‘n krismisroos uit haar tuin herinner my aan skoonma se liefde vir mooi blomme en tuine. Dankie Retha vir alles en Ina vir jou getuienis. Machiel Roets is die orrelis en Margie Koster sing ook uit haar hart.  Ek dink Ma sou al die musiek baie geniet het. My eie man se huldeblyk aan sy ma is die enkel mooiste en hartseerste ding wat ek nog gehoor het.

Familie en vriende van ver en naby kom druk ons styf vas en huil saam met ons. Nuwe bande word gevorm en oues word verinnig. Dit word ‘n week van heling en nuwe begin. Ons is so dankbaar vir ds. Ulrich se ondersteuning en toewyding. As kerkpersoneellid voel dit vreemd om aan die ontvangkant te wees, maar ek besef opnuut die gewig en waarde daarvan.

My skoonma het dikwels gesê ek is die volgende Irma Joubert, maar ek het nooit gedink ek sou die outeur van haar begrafnisblaadjie moet wees nie. Hoe groet ‘n mens die persoon aan wie jy soveel verskuldig is? Die ma aan wie ek my ongelooflike lewensmaat en kosbare kinders te danke het? Sonder haar toewyding en menswees sou ek nie die huwelik of gesin kon hê waaruit ek soveel geluk put nie.

My skoonma was haar lewe lank ‘n suster, matrone en versorger met ‘n hart so groot soos haar geliefde Vrystaat vlaktes. Vir fieterjasies en aanstellerigheid het sy geen tyd gehad nie. Sy was ‘n storieverteller van formaat en steeds woedend vir die Engelse oor die Boere-oorlog. Die beeld van die kaalvoetvrou was vir haar baie persoonlik. Sy was ‘n vurige Cheetah- en lojale Laurika aanhanger. By haar kon ek Afrikaanse literatuur ontdek en leer oor gasvryheid en geskiedenis. Sy was sentimenteel en melankolies en het haar lewe onbeskaamd geleef op haar terme. Sy was toegewyd aan haar geloofsreis en opreg selfs in haar twyfel. Die wete dat al haar vrae nou voor Sy Troon beantwoord kan word, maak my byna jaloers.

Nou is dit my beurt om dieselfde waardes in haar kleinkinders se karakters in te bou en haar te eer deur haar seun lief te hê met my hele hart. Dit sal die klipstapeltjie wees wat ek vir hierdie vrou kan oprig. Ons word al hoe meer soos ons ouers soos wat ons ouer word, maar dis eers as hulle sterf dat ons grootmense word.

Ek kry die volgende aanhaling in haar telefoonboekie:

“Those we love don’t go away
They walk beside us every day
Unseen, unheard, but always near
Still loved, still missed
And forever dear”

Begrafnisbrief

Die dood is ‘n verlies en los ons verward. Die persoon op wie ons staatmaak is skielik van ons afgesny en ons dryf sonder ‘n anker. Dankie Here dat ons ook weet die ganse Skepping is in U hand en ook ons eggenoot, ma en ouma se lewe was ‘n geskenk aan ons. Ons treur daarom soos gelowiges met die seker wete dat sy nou in U beskerming rus.

Ps. 16 “’n pragtige deel is vir my afgemeet, ja wat ek ontvang het is vir my mooi.”

Posted in Uncategorized | Tagged , , , | 5 Comments

Sofie – Pretoria se vetkoek koningin

Ek was al so gelukkig om op ‘n partytjie te kon wees waar Sofie die gaste trakteer het met haar vetkoeke.

Doodgewoon, handgemaak, eerlik en wonderlik. Ek het al gehoor hoe buitelanders rondtas na woorde as hulle hierdie tradisionele Suid-Afrikaanse lekkerny wil beskryf. ‘n Australiër het dit herdoop tot “savoury donuts”. Ek weet nie eens of ‘n mens Sofie s’n  vetkoeke mag noem nie, want dis soos niks wat jy nog ooit geproe het nie.  Elkeen is ‘n klein partytjie.  Jy byt deur ‘n delikate bros korsie en dan smelt ‘n veerligte kussinkie in jou mond.  Ek het my verwonder hoe deftige gaste sonder skaamte gaan vir 2de en 3de vetkoeke terwyl die gesmelte botter en stroop oor hulle kenne loop.  En Sofie staan met ‘n breë glimlag – geduldig die hele aand en bak alles vars, sodat almal die louwarm lekkerny kan geniet.

Vanjaar het Sofie die voorreg gehad om meer as 800 vetkoeke te gaan bak by die glansryke Pendoring Toekennings by die Universiteit van Johannesburg.  Ek het by haar gaan kuier om seker te maak ek vertel haar storie reg, want wonderlike vroue soos hierdie se stories moet neergepen word.

Sy vertel hoe sy as Ndebele-dogtertjie op die plaas Stofberg naby Belfast moes help mielies maal en leer boerbrode bak vir die werkers op die groente lande.  Hulle was ver van die winkels en daar was baie honger mans in die Skosana-familie.  Sy was nog baie klein toe sy geleer het om gis te maak van aartappels of hlama (bier) wat uit mielies gemaak  word. Sy vertel van die bakoond wat soos ‘n klein huisie was waarin jy gebukkend kon staan om die panne vol deeg te los.  Die openinkie is dan toegemaak met nat mieliesakke en geseël met beesmis.  Geen termometers of wekkers – net op gevoel word daar gebak.

Sy verklap haar vetkoek geheime sonder huiwering. Die deeg moenie te styf wees nie en hy moet goed geknie word. As daar geslag is op die plaas is die bees- en varkvet uitgekook en met olie gemeng, sodat die vetkoek nie olierig is nie. Vandag kan jy dit gereed koop en met kookolie meng.   Dan moet dit stadig gebraai word.

Sofie werk al 32 jaar vir Bessie en Andre Keun.  Sy het Bessie se kinders help grootmaak en Bessie het hare help grootmaak.  Sy het dikwels die kinders gedreig dat sy nie vir hulle gaan vetkoek bak voor hulle kamers nie aan die kant is nie.  Die Keuns was by haar kinders se inisiasieseremonies en betrokke by hulle opvoeding en lewens.  Vandag is Sofie ‘n ouma met vier kinders van haar eie en 9 kleinkinders.  Haar man is 3 jaar terug oorlede, maar sy is nog vol energie en lewenslus.  Op ‘n dag woon Bessie haar dogter se partytjie by in KwaNdebele en sien hoe Sofie vir ‘n groot klomp gaste vetkoek bak.  Sy vra haar toe om dieselfde by haar eie verjaarsdag te doen.  Gaste van heinde en verre is gaande oor haar vetkoek en Sofie kry oornag ster-status  as onthaler.

Bessie organiseer die ATKV Applous-koorwedstryde en daarvoor kry Sofie haar eerste groot korporatiewe kontrak as deel van Skuilkrans NG gemeente se fondsinsameling.  Daarna volg ‘n Vodacom -funksie en deur Bessie se seun Eben, wat vanjaar die Pendorings-organiseerder is, kry sy die eer om by die gesogte funksie te bak.  Die tema die jaar was   #SpeakSouthAfrican en talle minderheidsgroepe se tale is gevier.  Sy kon toe vir haar ‘n spannetjie van 3 familielede bymekaar kry wat die gaste ontvang het en met hul aankoms trakteer het met ‘n vetkoek in haar kleurvolle tradisionele Ndebele-drag.

Sy vertel hoe die Keuns haar met alles ondersteun en gehelp het en hoe senuagtig sy was om die enorme projek te bestuur.  Dertig kilogram meel is gebruik en alles moes betyds geknie en gerys word.  Net baie jare se ondervinding kon van dit ‘n sukses maak.

“Dit was vir my baie wonderlik”, lag sy tevrede.  Haar gasvryheid en diensbaarheid straal uit haar uit as sy vertel hoe mense haar vetkoek geniet.  Sy kon ook ‘n lekker bedraggie verdien, maar haar behoeftes is eenvoudig.  Sy is baie bly oor haar eie sakgeldjie wat sy met die vetkoeke verdien het, want sy wil vir haar tuin ‘n randjiesnyer koop.  Sy is ‘n ywerige tuinier en hou haar eie grasperk in stand.

Ek ry weg met ‘n trots in my binneste.  Trots om ‘n Suid-Afrikaner te wees wat kan skouers skuur met sterk vroue soos sy en Bessie wat mekaar opbou en versorg vanuit hulle verskillende kulturele agtergronde.  Nog nooit in ons land se geskiedenis was dit belangriker om mekaar te dien, vereer en versorg en geniet nie.

Foto:

Sofie se assistent – krediet aan: I Was Shot in Joburg in opdrag van Eben Keun Breinstorm Brand Architects .

Sofie – Krediet aan Pendoring Advertising Awards– Pendoring0218/AletPretorius

Sofie besig om te bak – Pieter Lombard

#PendoringAwards, #BreinstormBrandArchitects, #ATKVApplous, Skuilkrans NG Gemeente,#Pendoring2018, #Speaksouthafrican@media24,  @kykNETtv,  @Mzansimagic @Majozi

Posted in Uncategorized | Tagged , , , , , , , , | 1 Comment